KONYA KOCAELİ/TOKAT -

Milli takımın mucizevi zaferine kalbi dayanmayanlar da oldu. Maç sırasında üç kişi kalp krizi geçirerek öldü. Kutlamaya bağlı trafik kazalarında en az dört kişi yaralandı.

Tokat’ta penaltı atışlarını izlerken aşırı heyecanlanan 62 yaşındaki Hüseyin Polat, kalp krizi geçirerek öldü. Kocaeli’nin Gebze ilçesinde bir tekstil

fabrikasında çalışan 38 yaşındaki Ramazan Taşpınar, Semih’in gölüyle aşırı heyecanlandı, penaltı atışları sırasında fenalaştı.

Maç sonrası hastaneye

kaldırılan ve kalp krizi geçirdiği anlaşılan Taşpınar kurtarılamadı.

İzmit’te maç sırasında aşırı heyecanlanan 31 yaşındaki Mehmet Yılmaz kalp krizi geçirerek öldü. Ailesi, maçtan sonra yüzünü yıkamak için banyoya giden Yılmaz’ı uzun süre geri gelmeyince ölü buldu.

Konya’da kutlamalara katıldıktan sonra evine dönen lise öğretmeni 52 yaşındaki Hüseyin Tekin, yolun karşı tarafına geçerken otomobilin çarpması sonucu öldü. Olayla ilgili soruşturma sürüyor.

Gaziantep’te ailesi ile sevinç kutlamalarına katılan 15 yaşındaki Ali Telefoncu, aracın üstünde Türk bayrağı sallarken yere düştü.

Telefoncu’nun

hayati telikesi var. Safranbolu’da sokak kutlamaları sırasında 28 yaşındaki Murat Kaymak, sarktığı araçtan kafaüstü düşerek yaralandı.

Adana’da kutlamalar sırasında yolun karşısına geçmeye çalışan 25 yaşındaki Songül Özütok’a da, maç sevinciyle kornaya basarak aşırı hızla giden

bir otomobilin altında kaldı. ( aa)

Türkiye’nin siyasi ve demokratik sorunları derinleşiyor. Ülkenin dahili rahatsızlıkları yeteri kadar vahim, fakat şu ek faktör de işleri karmaşıklaştırıyor: Yurt dışındaki dost ve ortakları varsayılan taraflardan çok azı, olayların gidişatı üzerinde olumlu bir etkide bulunmaya ehil veya istekli.
2000’lerin başına dek sözlerine dikkatle biçimde kulak verilen AB, Türkiye’yle üyelik müzakerelerine yönelik yaklaşımının sendelemesine izin vermesinden sonra nüfuzunun büyük kısmını kaybetti. Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki pekçok kişi Türkiye’yi son yıllarda yakından izliyordu; Başbakan Tayyip Erdoğan liderliğinde iktidarda bulunan AKP’nin başarısının, İslami inançlarla demokrasiyi yeni ve etkili bir biçimde birleştiren bir model sunup sunmadığını inceliyolardı. Onların da umutları askıya alınmış durumda.

Olumlu çıkış yolu yok gibi
Görünüşe göre siyasileşmiş bir yargının iktidar partisini kapatmaya ve bizzat Erdoğan’ın kendisiyle Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de dahil olmak üzere 71 siyasetçiye yasak getirmeye yönelik bir davayı görmeye hazırlanması, acil bir endişe kaynağı. Bu karmaşanın ortasında, Türkiye’nin doğu ve güney komşuları birçok kaygıya, fakat çok az etkiye sahip. ABD’nin potansiyel rolü büyük, fakat Bush yönetiminin son günlerinde ortaya konulamıyor. AB, İrlandalı seçmenlerin 12 Haziran’daki referandumda Lizbon Anlaşması’nı reddetmesinin ardından kendi krizinin içine batmış durumda ve Türkiye’deki olayları çözme noktasında birleştirici bir rol oynamaya ehil değil.
Türkiye’nin Anayasa Mahkemesi, AKP’nin laikliğin altını oyduğu ve dolayısıyla kapatılmayı hak ettiğine yönelik bir kararı önümüzdeki altı ay içinde her an verebilir. Bazı liberal
Türk yorumcuların deyimiyle, böyle bir ‘yargı darbesi’nin gerçekleşme ihtimali, AKP’nin türban düzenlemesinin iptal edilmesiyle yükseldi.
Kimse AKP’nin kapatılması sonrası ne olacağından emin değil; bir iktidar partisi ilk kez hedef alınıyor olsa da, Anayasa Mahkemesi kurulduğu 1963’ten beri 24 partinin kapatılmasına hükmetti. Bazıları AKP’nin günler içinde yeni bir isimle tekrar ortaya çıkacağını ve kalan 300 vekiliyle yeni bir başbakan altında iktidar partisi olmayı sürdüreceğini savunuyor. Erdoğan’ın da bağımsız aday olarak yeniden seçimlere katılmasına ve meclise girmesine izin verilebilir.
Bazı gözlemcilerse, Erdoğan ve partisinden nefret eden ‘derin devlet’ mensubu otoriter laiklerin böyle bir sonuca rıza göstermeyeceğini ve Erdoğan’ı engelleyip siyasi desteğini zayıflatmanın yollarını arayacağını savunuyor. Bazılarıysa başbakanın, bütün yollarının kapatılması durumunda ülke çapında büyük protestoları kışkırtmayı deneyeceğini ima ediyor. En kötümserlerse, muhtemel şiddet, iç savaş veya yeni bir askeri darbeden endişe duyuyor. Şu an, bu krizden çıkılmasını sağlayacak olumlu bir yol yokmuş gibi görünüyor.
Bu giderek kutuplaşan ihtilafın en iyi nasıl tasvir edileceğine dair farklı bakış açıları söz konusu. Bazıları bunun laiklikle siyasal İslam arasındaki bir yarıştan ziyade, Erdoğan’ın tabanı Orta Anadolu’da yeni ortaya çıkan iş çevreleri ve muhafazakâr orta sınıfın laik, Batılılaşmış seçkinlere meydan okuması karşısında, eski ve yeni seçkinler arasındaki bir ihtilaf olduğunu savunuyor. Diğerleriyse durumu, otoriter laikliğin demokrasiye karşı koyuşu olarak görüyor. Birçok kişi, mahkemeleri siyasileştirmek yerine AKP’yla ilgili laik savı ortaya koyacak güçlü bir muhalefetin yokluğundan şikâyet ediyor.
Türkiye’nin siyasi geleceği belirsiz. Demokrasi bir darbe alıyor, ekonomi gergin ve masada iyi sonuçlar durmuyor. AB’den demokrasi adına pek az ses yükseldi, ki konuşanlar da, onların AKP’yi desteklediğini düşünen laik muhalefetin nefretini kazandı. Türkiye’de pekçokları, AB’nin üyelik müzakerelerine yönelik huysuz yaklaşımının, kimsenin zaten artık kendisiyle ilgilenmediği anlamına geldiğinde ısrar edecektir.
Fakat, iktidar partisi kapalırsa, AB bu iç ihtilaf da pek de kıskanılmayacak bir rolle karşı karşıya kalacaktır. Birliğin Türkiye’yle üyelik müzakerelerini belirleyen kendi kuralları, demokratik prensiplere yönelik ‘ciddi ve sürekli bir ihlal’ meydana gelirse, müzakerelerin askıya alınacağını açıkça belirtiyor.

Merkel ve Sarkozy’ye gün doğar
Avrupa Komisyonu’nun bazı yetkilileri, AB’den böylesine yıkıcı bir tepkinin gelmemesi için şimdiden çabalıyor. Buna karşılık, AB’nin böylesine bir karar verebileceği dönemde, yani Temmuz-Aralık 2008’de dönem başkanlığı Fransa’nın olacak. Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy ve Almanya Başbakanı Angela Merkel, Türkiye’yle müzakereleri durdurma fırsatını kullanacaklar mı? Bu gerçekleşirse, AB üyesi devletlerin çoğunluğu onları destekler mi? AB’nin, Lizbon Anlaşması’na İrlanda’dan çıkan ‘hayır’ oyu üzerine yaşadığı kendi iç krizi, 2008’in ikinci yarısındaki dinamiklere yardımcı olmayacaktır.
AB’nin seçenekleri kolay değil. Müzakereleri durdurmak iki taraftaki milliyetçiler için de lütuf olacaktır, fakat bir ‘yargı darbesi’ne verilen zayıf bir tepki de AB’nin demokrasiyle ilgili kaygılarının sınırlı olduğu izlenimi yaratacaktır. Türkiye’nin AB’deki destekçileri kendilerini, müzakerelerin resmi değil de gayri resmi bir biçimde dondurulmasını savunur halde bulabilirler; böyle bir durumda müzakerelerin sonradan yeniden başlatılmasına karşı Fransız ve Alman vetolarından kaçınılabilir.

Kıbrıs olumlu rol oynar mı?
Müzakerelerin resmi veya gayrıresmi olarak askıya alınmasının bir başka yan ürünü de, Kıbrıs’ta yeni önerilen barış görüşmelerinin neredeyse kesinlikle torpidolanması olacaktır. Fakat prensipte, bu noktada fazlasıyla iyimser olsa da bir ihtimal söz konusu: Kıbrıs, Türkiye’nin adadaki bir barış anlaşmasını veto etmemesi karşılığında, AB’nin üyelik müzakerelerine kısıtlı bir ceza uygulamasını teşvik ederek, bu sefer iyi AB-Türkiye ilişkilerine katkıda bulunabilir.
AB, arkaya arkaya gelen genişlemelerin, Yunanistan’dan Portekiz’e bir dizi ülkede demokrasiyi nasıl desteklediğiyle sık sık övünür. Fakat kendisinin Türkiye’nin adaylığına yönelik dahili tartışmaları, bu ülkenin siyasi acılarına son yıllarda katkıda bulundu. AB önümüzdeki aylarda Türkiye’nin siyasi krizinde olumlu bir rol oynayacaksa, bütün siyasini zekâsını ve demokratik inancını harekete geçirmesi gerekecek. (Avrupa merkezli internet sitesi, 17 Haziran 2008

Mustafa Kemal eski bir Osmanlı eyaleti olan Yunanistan’da Osmanlı İmparatorluğu’nun
nihai çöküşünden önce dünyaya geldi. Çanakkale plajlarında Türkiye’yi 1. Dünya Savaşı’nda yenilgiye uğratmaya yönelik talihsiz bir çabaya girişen Fransızlara, İngilizlere ve onların Avustralya ve Yeni Zelanda’dan gelen sömürge ordularına üstünlük sağlayan Mustafa Kemal, ilham kaynağı bir askeri lider olarak ünlendi.

İmparatorluk çöküp İtilaf Devletleri 1920 tarihli Sevr Anlaşmasıyla Türkiye’yi parçalamaya kalkışınca, Mustafa Kemal morali bozulmuş ülke halkını harekete geçirdi, işgalci Yunanlıları kovdu ve Türkiye’nin sınırlarını şu anki haliyle korumak için İngiliz ve Fransızları sindirdi.
Batı’ya karşı üstünlük sağladıktan sonra, yine Batı’ya benzemek amacıyla tarihte bir ülkede
görülmüş en büyük çaplı sosyal dönüşümlerden birine girişti. Arap alfabesi yerine Latin alfabesi kabul edildi; bu durum Türkleri Doğu edebiyatından mahrum bıraktı. Mustafa Kemal, İslam’ın devlet üzerindeki baskıcı etkisi olduğunu düşündüğü olguyu da kaldırdı. Türkiye, Avrupa’daki çeşitli hukuk sistemleri ve anayasalardan alınan yasa ve düzenlemelerle, Avrupa tarzı laik bir devlet haline gelecekti. Bundan böyle Mustafa Kemal, de bütün Türklerin babası, Atatürk olarak bilindi.

Aynı devrim Avrupa’da asırlar aldı
Bunlar referandumla yapılmadı, gelenekçiler direndi. Fakat hepsi, Avrupa’nın Sezar’a ve Tanrı’ya atfedilen şeyler arasındaki denge kurmaya çalıştığı asırların üzerinden atlanarak, neredeyse bir gecede gerçekleştirildi.
Kemalizm resmi doktrin haline geldi ve ordu, yıllar boyun herhangi birinin bu yoldan ayrılması halinde Atatürk’ün ideallerini korumak amacıyla oradaydı. Dinin yaşanmasına izin verildi, fakat Avrupa’da olduğu gibi şahsi anlamda ve devlete müdahale etmeden...
Yıllar geçtikçe Atatürk’ün mirasçıları katı ve uzlaşmaya isteksiz bir hale geldi. Türkiye’nin işleyen bir demokrasisi olmasına rağmen, Kemalist yapı demokrasiye tam anlamıyla güvenmedi ve ordu Atatürk’ün açtığı yoldan fazlasıyla ayrıldığını düşündüğü her hükümeti kovmak için devletin bekçisi olarak her zaman hazır bekledi.
New York Times’ın eski Ortadoğu büro şefi Stephen Kinzer ‘Ay ve Yıldız: İki Dünya Arasında Türkiye’ adlı kitabında, en sevdiği Türkçe sözcüğün ‘istiklal’, en sevmediğininse ‘devlet’ olduğunu ifade ediyor. ‘Devlet’, sözlük anlamının ötesine gidiyor. Kinzer’e göre devlet, ‘her vatandaşın ve her kurumun üstünde, sınırsız güç sahibi bir varlık’.
Kinzer şöyle yazıyor: “Kendi kendilerinin varlığını sürdüren bir seçkin grubu söz konusu -generaller, emniyet müdürleri, savcılar, yargıçlar, siyasi liderler ve medya baronları devletin ne talep ettiğine karar veriyor. Bu seçkinler, devletin görevi olarak algıladığı şeyleri yapmasının önünü açacak yasalar hazırladı ve gerektiğinde yasaların da dışında hareket ediyor.”
Şu günlerde Türkiye’de demokrasi devletin tehdidi altında. Son dönemde Anayasa Mahkemesi, meclisin devlet üniversitelerinde başörtüsünü serbest bırakmaya yönelik kararını iptal etti. Meclis, laik devleti sürdürmeye bağlı Başbakan Tayyip Erdoğan liderliğindeki İslami eğilimli bir partinin kontrolünde. İronik bir biçimde, Erdoğan’ın hükümeti devletin izin verdiğinden daha demokratik. Diğer yandan, kısmen başörtüsü meselesiyle de ilgili, Erdoğan’ın partisinin Kemalist prensipleri tehlikeye atmak gerekçesiyle kapatılması ve liderlerine siyasi yasak getirilmesini öngören bir dava daha söz konusu.
Geleneksel Kemalistleri başörtüsü kadar alarma geçiren başka bir mesele daha yok. Bu, Fransa’daki gibi, esasında laik devletin temeline darbe indiriyor gibi görünüyor. Mahkeme devletin başörtüsüne katlanamayacağına karar verecekse, bırakın versin. Amerika’da da Yüksek Mahkeme gerektiğinde Kongre kararlarını bozmaya karşı değil.

Siyasetten camiye dönüş yaşanır
Fakat demokratik yollardan seçilmiş ılımlı ve dini bir parti zorla yasaklanırsa ve oy sandığına yeniden başvurulmayacaksa, ılımlı İslam ümitleri ne olacak? Erdoğan’ı ve partisini yasaklamak, karşıt fikirleri daha az demokratik Müslüman ülkelerde olduğu gibi siyasi söylemden camilere taşıyacak.
Erdoğan, AB’ye katılma azmindeki -ki Atatürk de bunu arzulardı- reformcu bir hükümete başkanlık ediyor.

Başbakan ve partisinin yasaklanması durumunda, devlet en kötü duruma düşecek ve ironik bir biçimde Atatürk’ün Avrupa düşü son bulacak.

(17 Haziran 2008)

Milli maç herkese siyasetin ve ekonominin içinde bulunduğu zorlu dönemeci unutturdu.

En koşeli konular bile futboldan örnekler, milli takımın yenilgi ya da mucizevi başarısına yapılan atıflarla izah edilir oldu. Benim bu yazıyı klaleme aldığım saatlerde TV kanallarının reyting tablosu belli olmamıştı. Ancak kimsenin her 10 kişiden en az yedisinin bu  maçı seyrettiğinden şüphesi yoktu; 120 dakika boyunca Anayasa Mahkemesi, AKP hakkında açılmış kapatma davası, kene afeti, toplumsal ölçekte zorluklar, kişisel sıkıntılar dahil ne varsa unutuldu.

Geçmişşin dünyasında ‘milletlerarası müsabaka’ denilen kavram 19. yüzyılın sonunda Fransa’da doğdu... 1899 senesinde 20. yüzyılın başlaması şerefine hem uluslararası bir fuar düzenlendi hem de değişik milletlerden gelen güreşçilerin katıuldığı bir müsabaka. Sen Nehri’nin kıyısında klasik Osmanlı mimarisinin çizgileri esas alınarak inşa edilmiş bir pavyon hazırlayan Türkiye güreşçi olarak da dönemin ünlü pehlivanlarından Kara Ahmed’i Paris’e göndermişti... Pehlivan el’hak kendisine duyulan güveni boşa çıkarmadı, bütün rakiplerini yenerek dünya şampiyonluğu unvanıyla yurda döndü... 2. Abdülhamid’in Osmani nişanıyla ödüllendirdiği, ayrıca bir çiftlik ve bir miktar para ödülü verilen Kara Ahmed’i 1902 senesinde kaybettik. Hayatı boyunca sırtı yere gelmemiş pehlivan Aksaray’da Yeşiltulumba’daki bir kahvehanede otururken kalbine yenildi. Kriz başladığında oturduğu masadan kalkıp acıyla sarıldığı demir parmaklıklara tutunarak doğrulmak isteyen Kara Ahmet’in ikinci bir krizin verdiği acıyla parmaklıkların dokuzunu birbirine geçirdiği bilinir. Yakın zamana kadar anı olarak saklanan demir parmaklık yap-satçılığa kurban gitti. Müteahhide verilen bina yıkılırken bir köşede saklanan parmaklık muhtemelen hurdaya verildi.

Sultan Aziz
Güreşe ilginin takım oluşturma düzeyine çıkışı kendisi de pehlivak olan Sultan Aziz dönemidir. ‘Hasan Pehlivan Bölüğü’ adı altında oluşturulan takımın sporcuları, güçlerini maç için yurtdışından gelen güreşçilerle de yarıştırırlardı. Padişah’ın huzurunda yapıldığı için ‘Huzur güreşleri’ denilen karşılaşmalar şimdi unutulkmuş olan bir olay sonrası ‘bildik usulle’ kaydıyla yapılmaya başlandı. Mısır’dan gelen güreşçilerin ‘Yağlı Mermer Güreşi’ tabir ettikleri müsabaka düpedüz gladyatör döğüşüydü. Yağlanmış mermerin üzerinde yağlanmış olarak kapışan güreşçilerden yere düşenin yaşaması nadirattandı. Sultan Aziz’in bir kez seyredip bir güreşçinin başının mermer zemine çarpma sonucu ölümüne tanık olduktan sonra böylesi güç değil ölüm gösterilerini yasakladığı bilinir.
Dün naklen TV yayını, fax, tele-foto türünden araçlar yoktu elbette. Gerek zafer gerekse yenilgilerden mektupla haberdar olunabiliyordu. Telgraf ve telefon iletişiminin başladığı dönemde de bu imkan spor müsabakasını izlemek ya da sonucu öğrenmekte değil devlet haberleşmesinde kullanılıyordu.
Bu nedenle Amerika’da karşısına çıkacak rakip kalmadığı için ‘Terrible Turc’ (Korkunç Türk) diye anılan Koca Yusuf’un zaferlerinden de ölümünden de bir ay gecikmeyle haberdar olabildi Türkiye...
Güreşçilerden gelen zafer haberleri Cumhuriyet yıllarında da devam etti. İmparatorluğun son yıllarında Galatasaray Lisesi’nde, Beşiktaş Jimnastik Kulübü’nde yüzmeden beden eğitimine farklı sporlarda gençlerin yetişmesi başlamış, işgal yıllarında futbol hatta krikete ilgi tırmanmaya başlamıştı ama her zaman için gözde olan, gurur kaynağı diye bakılan spor dalı güreşti. 

1924’ten 1955’e
1924 Olimpiyatlarından itibaren de gerek Avrupa gerekse dünya şampiyonalarına katılan milli takım hüsran yaşatmadı. 1948 Londra olimpiyatlarından altı altın dört gümüş madalyayla dönem milli takım 1949 Avrupa Şampiyonası’nda sekiz sikletten yedisinde altın madalya aldı. Ancak 1952’de Burhan Felek’in görevden azledilmesinden sonra önce belli belirsiz sonra açıkça düşüş başladı güreşte. 1995’te tablo hezimetti.
Avrupa şampiyonasına giden milli takımı grekoromen dalında bir, serbestte üç olmak üzere toplam dört madalyayla döndü. Atlanta’daki dünya şampiyonasında tablo daha kötüleşti tek bir gümüş madalyayla döndü takım. Sonu gelmeyen antrenör değişiklikleri, her şampiyonadan sonra başlayan karakucak alışkanlığı üzerine suçlamalar, güreşçilerin para düşkünlüğü üzerine anlatılan hikâyeler... Neticede gurur kaynağı spor umursamazlık girdabına sürüklendi, Turgut Özal’ın girişimiyle Türkiye’ye gelmesi sağlanan Naim Süleymanoğlu’nun ateşlediği haltere terk etti yerini....
***
Çerçeve
Fatih ve Ortodoks kilisesi
Ekümeniklik tartışması bugünün işi, oysa dün böyle bir sorun yoktu. Hatta sorun olmamasından da öte Osmanlı Devleti patrikanenin ekümenik kimliğinin güvencesiydi.
Fetihten önceci süreci uzun uzadıya anlatmaya gerek yok. Bizans ve Roma kiliselerinin ayrılmasından sonra Papalık İstanbul’u hedef alan Katolik ordularını destekleyegelmiş,  Bizans İmparatoru’nun her an başlamasını beklediği Türk saldırısından kurtulmak için destek istemesini de fırsat olarak değerlendirip Ortadoks kilisesinin Roma’nın üstünlüğünü kabul edip Katolik inancını benimsediğini açıklamasını şart koşmuştu.
İmparator Constantin bunu kabul edip vaftiz oldu ancak İstanbul halkının tepki göstereceğini düşündüğü için Papa V. Nicolas’tan kudretli bir adamının kendisiyle birlikte Bizans’a gelmesine izin vermesini istemişti. Papa imparatorun isteğini kabul edip Kiyev Ortadoks Kilisesi Metropoliti iken Roma’ya gidip Katolik inancına geçmiş olan Kardinal İsidor’u ve Midilli Başpikoposunu görevlendirdi. Kafile İstanbul’a vardığında halkın tepkisi kendini göstermekte gecikmedi ama Vatikan’ın para gücü karşısında Ortadoks kilisesi önde gelenlerinin bir kısmı 12 Aralık 1452’de Ayasofya’da yapılan ayine katıldılar ve Katolikliği kabul ettiler... Tepkili halk bu anlaşmayı onaylamayan din adamı Gennadios ve başvekil Notaras’ın çevresinde toplandı. Gerisi malum...
Bizanslı tarihçi Kritovulos’a göre fetihten sonra 2. Mehmed önceden hakkında bilgi sahibi olduğu Gennadios’u arattı. Edirne yakınlarında bir manastıra çekilmiş olan din adamı padişahın davetini ileten muhafızlarla birlikte İstanbul’a döndü... Fatih’in Ortodoks kilisesinin bu önemli ismini merasimle karşıladığını, onu kiliseler birleştiği için varlığı bile ortadan kalkmış olan patriklik makamına atadığını biliyoruz. Bizans’ın şaşaalı günlerinde olduğu gibi görkemli bir tören ve ayinle görevine başladıktan sonra Gennadios’u geçici saraya davet eden padişahın patriğe bir sürprizi vardı. Mücevhercilere kıymetli taşlarla bezeli bir patriklik asası yaptırtmıştı Fatih. Hediyeyi, Gennadios onuruna düzenlenen ziyafette verdi Fatih. Kendi ahırında seçip hazırlattığı ata kadar Gennadios’a refakat eden padişah, onu vezirlerin ve kumandanların iştirak ettiği tantanalı bir merasimle patrikaneye uğurlamıştı.
Ermeni, Musevi ve Katolik inancındaki halkın kendi arasındaki ihtilafların halline patrikaneyi yetkili kılan ferman bir kaç gün sonra ulaştırıldı Gennadios’a. Bu kadarla da kalmadı Fatih, cemaati azalan kiliseyi güçlendirmek için Ulahlı esirleri Rum köylerine yerleşmeleri ve kiliseye bağlı yaşamaları şartıyla serbest bıraktı. Uzun yıllar değişmedi bu bakış. Patrikler 19. yüzyıla kadar Osmanlı protokolunda şeyhülislamdan sonra geldiler.
***
Çerçeve
İlginç kararların yargıcı ‘Karakuşi kadı’ gerçekti...
Türkiye’nin mahkeme kararlarıyla yatıp kalktığı, mahkeme ve Anayasa konuştuğu bu günlerde dilimize yerleşmiş bir deyim çok sık kullanıldı: Karakuşi hüküm! Rahmetli Şevket Rado yıllar önce bu tabirin ayaküstü ve garip kararlar vermesiyle ünlenmiş, Selahaddin Eyyubi’nin vezirlik rütbesiyle Mısır kadılığına tayin ettiği bir Arap olduğunu yazmıştı. İmam Suyuti’nin kitabını kaynak gösteren Rado’nun aktardığına göre tam adı Bahaeddin Karakuş’tu ünlü kadının ve Selahaddin Eyyubi kışı Mısır’da geçirdikten sonra baharda
Şam’a dönerken onun saçma kararlar vererek ahalinin tepkisini çekmesi ihtimaline karşı
tedbir olmak üzere her sene oğullarından birini Kahire’de bırakma yoluna gidiyordu.
Okuduğunda fıkra gibi gelen kararlarından bazıları şunlar Kadı Karakuş’un:
“Evindeki hizmetliler kadının gömleğini yıkayıp kuruması için ipe asmışlar ama rüzgâr kuvvetli esince gömlek yere düşmüş... Bunu gören Karakuş ‘Ya içinde ben olsaydım’ diyerek basmış hizmetlilere cezayı...”
***
“Her sene belirlediği bir miktar parayı sadaka olarak vermeyi âdet edinen Karakuş Efendi bir keresinde öngördüğü meblağı dağıtıp bitirdikten sonra huzuruna bir kadın gelmiş... Fakir olduğu her halinden belli olan kadın kocasının öldüğünü, ancak değil cenazesini kaldıracak, kefen alacak kadar dahi parası olmadığını söyleyerek kadıdan yardım istemiş... Dinlediklerinden büyük üzüntüye kapılan ve bunu saklamayan Karakuş kadına adını sormuş, koynundan bir kâğıt çıkarıp not almış... Sonra kadına dönüp “Önümüzdeki senenin sadaka listesine ilk seni yazdım, var git şimdi” demiş...
***
“Bir gemide yolculuk eden karı-koca Kahire’ye geldiklerinde tayfalardan birinden şikâyetçi olmuş ve Karakuş’un huzuruna gelmişler. Erkek, dövüldüklerini, itiş-kakış sırasında altı aylık hamile olan karısının bebeğini kaybettiğini anlatmış. Karakuş’un davayı dinledikten sonra ‘Haklısın, kaybınızın telafisi lazım gelir’ sözüyle ümitlenmiş adam. Ama Karakuş’un kararı beklediği gibi çıkmamış: “Bu gemici senin karıyı alsın götürsün, yedirip içirsin onunla yatsın hamile bıraksın altıncı ayınca getirip sana versin!..”
**
“Karakuş atı yarışta geride kalınca öfkelenmiş ve seyisine ona bir hafta hiçbir şey yedirmemesini emretmiş. Seyis, yedirmem ama o zaman at ölür, deyince kararı tashih etmiş: Yedir ama benim iznim olmadığını da kendisine söyle ki bir daha geride kalmasın!”
**
“Huzuruna getirilen katil için kısasa hükmedip öldürülmesi emrini veren Karakuş’a kendi adamları, katil olmaya katil ama sizin atlarınızın nalbantı
bu adam... O ölürse atları nallatacak kimse bulamayız, deyince karar değişmiş. Kale kapısının yanındaki kuş kafescisiyle bir işimiz var mı, diye sormuş adamlarına; yok, cevabını alınca, o halde nalbantın yerine onu asın, demiş...”

BOSNA -

Maçın ardından Bosna Hersek’te çıkan olaylarda 20’si polis 29 kişi yaralandı.

Polis yetkilisi Srecko Bosnjak, futbol maçından sonra önceki gece rakip

taraftarlar ve emniyet güçleri arasında meydana gelen çatışmalarda bazıları ağır 20 polis ve 9 taraftarın yaralandığını belirtti.

Olayların Mostar,

Stolac ve Capljina kentlerinde meydana geldiğini belirten polis yetkilisi, şiddet olaylarının ardından tüm Bosna’da 16’sı Mostar’da olmak üzere 29

kişinin de tutuklandığını kaydetti.

Boşnak polis yetkilisi, emniyet güçlerinin Mostar’da iki rakip taraftar grubu arasında doğrudan çatışma meydana

gelmesini engelleme hedefini yerine getirdiğini belirterek, şiddet olaylarının günler öncesinden planlandığını ve olaylar sırasında aralarında polis

araçlarının da bulunduğu çok

sayıda otomobilin hasar gördüğünü, birçok mağaza ve lokantanın camlarının indirildiğini söyledi.

Mostar’da Hırvatistan-Türkiye maçı öncesinde özellikle Boşnak ve Hırvat mahallelerini ayıran ana bulvar üzerinde geniş güvenlik önlemleri alan

emniyet güçleri, kente bin kadar polis yerleştirmişti.

(aa)

BERLİN -

Alman Yeşiller Partisi Eş Başkanı Claudia Roth, çarşamba günü oynanacak olan Almanya-Türkiye yarı final maçıyla ilgili olarak, Almanya’nın favori

gösterildiğini, ancak Türkiye’nin de büyük bir coşkuyla oynadığını söyledi.

Roth, bu konuda yaptığı açıklamada,

“Kağıt üzerinde Almanya’nın şansı yüksek, ancak Türkiye büyük coşkuyla oynuyor.

Almanya-Türkiye maçının adil oynanmasını diliyorum.

Türkiye’nin, dün oynadığı karşılaşmadan daha iyi oynayacağına inanıyorum.

Bu karşılaşmadan daha iyi oynamasını bekliyorum.

İyi olan kazansın.

Oyuncuların sakatlığı olmadan maça çıkmalarını ve sakatlanmadan maçı bitirmelerini umuyorum”

şeklinde konuştu.

Öger Tours adlı turizm şirketinin sahibi olan Avrupa Parlamentosu üyesi Vural Öger ise yarı finale yükselmenin her zaman gerçekleşen bir şey

olmadığına dikkati çekerek, “Kim kazanırsa kazansın festival havasında kutlanmalı. Bu yarı final, Almanya’daki Türkler için büyük önem taşımaktadır.

Bu maçla Almanya-Türkiye dostluğunun daha da pekişeceğine inanıyorum.

Oğlum dün gece bana sordu,

’baba, hangi tarafı tutacağım biliyor musun’

diye.

Ben de sordum ’hangi tarafı’ diye. Oğlumun annesi Alman.

'Biz bugüne kadar hep diğer futbol karşılaşmalarında Almanya’ya destek verdik,

ancak bu kez Türkiye’yi destekleyeceğim.

Hep onlar kazandı şimdi de sıra bizde’ dedi.

Kızım da oğlumla aynı görüşte”

dedi.

VİYANA - Önceki akşam Türk futbol tarihindeki eşiklerden biri daha aşıldı ve Milliler Hırvatistan’ı yine mucizevi bir şekilde penaltılarla geçerek Avrupa şampiyonaları tarihinde ilk kez son dört takım arasına kaldı. Uzatmaların son dakikasında Klasniç’in golü tüm Türkiye’yi hüzne boğsa da, 120+2’de Semih finaller tarihindeki en geç golü kaydederek ‘uyuyan dev’i uyandırdı. Sonrası malum, penaltılara moralli giren takımla psikolojik olarak yıkılmış giren takım oyuncuları arasındaki fark atışlara yansıdı ve Türkiye Avrupa’nın ‘şimdilik’ dört büyük takımından biri olduğunu ilan etti.
Türkiye’nin galibiyetinde büyük pay sahibi olan, sahada basmadık yer bırakmayan Hamit Altıntop karşılaşmadan sonra yaptığı açıklamada, “Bu bir mucize değil, geçen iki yıllık sıkı çalışmamızın ve teknik direktörümüzün felsefesinin bir sonucuydu. Hiçbir zaman pes etmiyor ve hakem son düdüğünü çalana kadar mücadele ediyoruz” dedi. Türk Milli Takımı’nın üçüncü kez bir maçı son dakikalarda kazandığı hatırlatılarak, “Bu sadece bir şans mı?” şeklinde soru sorulması üzerine de Hamit, “Şans futbolun bir parçası. Bizim gücümüz duygu ve tutku. Her ikisi için de sahada çok fazla yerimiz var. Takım içinde çok iyi bir hava var. Biz birbirimize saygı duyuyor, birbirimizle açık ve dürüst bir şekilde konuşuyoruz” diye yanıt verdi. Almanya’ya karşı Türkiye’nin şansını nasıl gördüğünün sorulması üzerine de Hamit, “Her şeyden önce dinlenmemiz lazım, çünkü uzatmadan ve penaltı atışlarından sonra çok yorulduk. Önemli olan, bizim kendimize inanmamız. Rakibimizin adı ne olursa olsun heyecanlanmamız için bir neden görmüyorum” dedi.

Arda: Umudu yitirmedik
Gördüğü sarı kart nedeniyle Almanya maçında takımdaki yerini alamayacak olan Arda Turan ise gol yedikten sonra koşarak topu aldığını ve umudunu yitirmediğini söyledi. Yarı finalde Almanya karşısında forma giyemeyecek olmasının önemli olmadığının altını çizen Arda Turan, “Biz 23 kişiyiz, ancak 11 kişi oynuyoruz” dedi. Takım halinde başarı geldiği zaman, bireysel performanslarının üst düzeye çıkacağını daha önce söylediğini ifade eden Arda, “Semih ile Nihat attığı goller nedeniyle dikkatleri çekti, ancak biz bir takımız. Gökhan Zan sakat sakat oynadı, Servet’in durumu malum. Çok şükür bir ilki başardık. İnşallah final oynarız” diye konuştu.
Çek Cumhuriyeti maçında iki gol birden atarak Türkiye’nin çeyrek finale yükselmesinde büyük pay sahibi olan Nihat Kahveci de yaptığı açıklamada, “Herkes galibiyetin keyfini çıkartsın ve bize güvenmeye devam etsinler” dedi. Ellerinden gelenin en iyisini yapmaya çalıştıklarını ve yapmaya devam edeceklerini belirten milli futbolcu, son üç maçta son dakikalarda attıkları gollerle galip gelmelerini de bunun bir göstergesi olduğunu söyledi.
Bundan sonra yeter demeyeceklerini belirten Nihat, şunları söyledi: “Yeter demiyoruz. Buraya kadar geldik. Artık final oynamak istiyoruz. Rakip tam bir turnuva takımı ve çok güçlü bir takım. Bizim eksikliklerimiz var, ama herkes dünkü maçta olduğu gibi Almanya karşısında elinden geleni yapacak. Çok mutlu ve gururluyuz. Türk futbol tarihine geçtiğimiz için çok gururluyuz. bunun keyfini çıkartmalıyız, ama her zaman daha iyisini istemeliyiz.”

‘Kimse geriye düşmek istemez’

Türk futbolunu tüm dünyaya gösterdikleri için çok mutlu olduklarını belirten Nihat, “Kimse maçta mağlup duruma düşmek istemez.

Umarım Almanya

karşısında biz öne geçeriz ve sonrası daha da güzel olur. Herkes bu galibiyetin keyfini çıkarsın ve bize güvenmeye de devam etsin.

Bize

televizyonları başında enerjilerini veren, dualarını eksik etmeyen herkese teşekkür ediyoruz” diye konuştu.

Sakat olmasına rağmen üstün bir oyun ortaya koyan Gökhan Zan da yaptığı açıklamada, finale kadar gideceklerini söyledi. Başarının devamlı

olmasının gerektiğinin altını çizen Gökhan,

“Halkımız bizden dualarını esirgemesin. 23 kişiydik 13 kişi kaldık. Biz bir ruh yakaladık.

Türkiye’ye yarı final yaşatıyoruz, ama inşallah bunun daha da iyisini yaşatacağız”

diye konuştu.